Op zoek naar iets?

Sudan, de laatste mannelijke noordelijke witte neushoorn

De erfenis van Sudan

De laatste van zijn soort

door Steven Andries

Op 19 maart 2018 stierf Sudan op 45-jarige leeftijd. Sudan was de laatste mannelijke noordelijke witte neushoorn op de planeet. Hij liet één dochter, Najin, en één kleindochter, Fatu, na. Najin en Fatu zijn de laatste 2 noordelijke witte neushoorns die nog in leven zijn en kunnen zich niet meer op natuurlijke wijze voortplanten. De noordelijke witte neushoorn is met andere woorden virtueel uitgestorven. De soort kwam in het wild voor in Oeganda, DRC en Soedan. Ze werden er in de voorbije decennia uitgeroeid omwille van hun hoorns die werden ingeruild tegen wapens. Die werden ingezet in de nietsontziende burgeroorlogen in deze turbulente regio.

 

Steven bij het graf van Sudan 

 

Najin en Fatu wonen in een zwaar bewaakte enclosure in Ol Pejeta, één van de vele privé-reservaten in Laikipia (bekijk onze reis Kenia - Oog in oog). Hun hoorns zijn op de Aziatische en Arabische markt hun gewicht in diamant waard. Militairen, bloedhonden, drones, camera’s, schrikdraad en verzorgers bewaken de 2 overlevers 24 uur op 24. Bij wijze van fundraising worden met mondjesmaat toeristen toegelaten in de enclosure. Ik ging een kijkje nemen...

Ol Pejeta is 400 km² groot en telt 130 zwarte neushoorns en 32 witte neushoorns. Ook grote kuddes olifanten, cheeta's, leeuwen, luipaarden en dies meer leven er in een ‘beschermde’ omgeving. Het reservaat is volledig omheind en wordt zwaar bewaakt. In de laatste 20 jaar werden hier ‘slechts’ 2 zwarte neushoorns gestroopt. Een succes... In dit reservaat bevindt zich de enclosure waarin Najin en Fatu leven alsook het Sweetwaters Chimpanzee Sanctuary, dat er werd opgericht door levende legende Jane Goodall. Bezoekers logeren in een van de lodges in het reservaat. ‘Game drives’ (safari’s), wandelsafari’s, lion tracking, ... het is er allemaal mogelijk en zeer lonend voor wie houdt van close encounters.

 

Close encounter met een olifant 

 

Aansluitend op een korte game drive waarbij ik zowel zwarte als witte neushoorns zag tot zelfs een cheeta die op enkele meters van onze Land Cruiser wandelde, bezocht ik de enclosure waarin Najin en Fatu ‘overleven’. George, de persoonlijke verzorger van de 2, bracht me bij hen. Beide neushoorns werden vergezeld door een zuidelijke witte neushoorn, Tauwa, die binnenkort ‘draagmoeder’ wordt (lees verder). De zuidelijke en noordelijke witte neushoorn verschillen – in tegenstelling tot de witte en zwarte neushoorn - niet heel veel van mekaar. De noordelijke soort heeft een iets compactere kop, kortere en dikkere hoorns, meer behaarde oren en een meer geribbelde huid. Alleen van dichtbij zie je de verschillen. En dichtbij kwam ik...

 

Najin

 

De ontmoeting liet me niet onberoerd. Ik ben kindsbeen af gefascineerd door wildlife en hou van dieren, klein en groot. Naast een virtueel uitgestorven diersoort staan, beschouw ik als een soort van triest hoogtepunt. Plaatsvervangende schaamte voor de mensensoort maakte zich van me meester. Hoe is het toch mogelijk? Maar gelukkig is er nog een sprankel hoop...

Sinds een tiental jaren stellen wetenschappers alles in het werk om de noordelijke witte neushoorn te redden. Hoewel dit op natuurlijke wijze niet meer mogelijk is, brengt IVF misschien redding. Van de laatste 5 mannetjes werden zaadcellen verzameld. Najin en Fatu leverden de eicellen die met een privé-jet naar Italië werden overgevlogen. Uit de eicellen van Fatu en Suni (een enkele jaren geleden overleden mannelijk exemplaar) werden in september 2019 via IVF 2 embryo’s gecreëerd in een lab in Italië. Een van deze embryo’s wordt volgende week ingeplant bij Tauwu, de zuidelijke witte neushoorn die samen met Fatu en Najin leeft. Fatu en Najin zijn immers zelf te zwak om de dracht te volbrengen. Uit deze zuidelijke witte neushoorn wordt binnen 16 maanden hopelijk een zuivere noordelijke witte neushoorn geboren. Het is de eerste stap in een lang en moeizaam proces om de soort alsnog te redden. Meerdere kalfjes zullen moeten volgen en 1 stroper volstaat om deze miljoenenoperatie te kelderen. De weg is nog lang, maar er is niettemin een klein beetje licht aan het einde van de tunnel.

 

Ol Pejeta

 

Wie Ol Pejeta Conservancy wil bezoeken kan dit doen via Zuiderhuis. Het bezoek mag dan al Jurassic Park-allures hebben, het is niettemin de moeite! De lodges zijn prima – vanop mijn terras zag ik bij aankomst in 1 oogopslag een grote kudde olifanten, 5 neushoorns, Grant gazelle, wrattenzwijnen en enkele Afrikaanse elanden – en tijdens de game drives zijn neushoorns 100% gegarandeerd. Wie bovendien een extra bijdrage wil leveren aan het voortbestaan van de noordelijke witte neushoorn, kan – tijdig – een bezoek aan Najin en Fatu inplannen. Onbehaaglijk bijzonder...